Khi cần thêm người làm phần mềm mà chưa muốn (hoặc chưa kịp) tuyển, câu hỏi đầu tiên thường là "thuê ở đâu, giá bao nhiêu". Câu hỏi nên hỏi trước lại là: mình muốn thuê theo mô hình nào?
Thuê ngoài lập trình có ba mô hình phổ biến. Chúng khác nhau không chủ yếu ở giá, mà ở chỗ ai quyết định làm gì và ai chịu rủi ro khi yêu cầu thay đổi. Chọn mô hình không khớp với cách doanh nghiệp bạn đang làm việc thì dù đội lập trình giỏi đến đâu, hai bên vẫn sẽ mệt.
Mô hình 1: Theo dự án
Bạn mô tả cần làm gì, hai bên chốt phạm vi, tiến độ và chi phí từ đầu. Bên nhận làm tự quản lý đội, tự chia việc và chịu trách nhiệm bàn giao kết quả đúng như đã chốt.
Phù hợp khi:
- bạn biết khá rõ mình cần gì: một ứng dụng nội bộ, một website bán hàng, một công cụ kết nối hai hệ thống
- bạn không có người kỹ thuật để điều phối hằng ngày
- bạn cần biết trước tổng chi phí để duyệt ngân sách
Cần lưu ý: phạm vi chốt từ đầu là điểm mạnh, và cũng là ràng buộc. Giữa chừng muốn thêm hoặc đổi tính năng thì đó là phần phát sinh, cần thống nhất lại chi phí và tiến độ. Nếu bạn biết trước yêu cầu sẽ còn thay đổi nhiều, mô hình này dễ biến thành chuỗi thương lượng không dứt.
Câu nên hỏi: "Phạm vi được ghi chi tiết đến mức nào? Khi tôi muốn đổi một tính năng giữa chừng thì quy trình báo giá và duyệt ra sao?"
Mô hình 2: Dedicated team theo tháng
Bên cung cấp bố trí một đội cố định làm riêng cho bạn, tính phí theo tháng. Bạn — hoặc người bạn chỉ định — quyết định ưu tiên: tuần này làm gì trước, tính năng nào để sau.
Phù hợp khi:
- bạn đang phát triển một sản phẩm dài hạn, danh sách việc thay đổi theo phản hồi của khách hàng
- bạn chưa muốn dựng đội kỹ thuật nội bộ nhưng cần một đội hiểu sâu sản phẩm của mình
- bạn có người đủ thời gian để đặt ưu tiên và nghiệm thu đều đặn
Cần lưu ý: bạn trả tiền cho năng lực làm việc của đội, không phải cho một danh sách tính năng định sẵn. Đổi hướng dễ hơn vì không có danh sách tính năng cố định để đối chiếu, nhưng nếu không ai bên bạn dành thời gian đặt ưu tiên, đội sẽ làm theo phỏng đoán — và tiền vẫn tính theo tháng.
Câu nên hỏi: "Tôi cần dành bao nhiêu thời gian mỗi tuần để làm việc với đội? Khi một thành viên không phù hợp thì xử lý thế nào?"
Mô hình 3: Bổ sung nhân sự
Thêm một hoặc vài lập trình viên vào đội bạn đang có. Họ làm theo quy trình, công cụ và người quản lý kỹ thuật của bạn, giống như một thành viên mới.
Phù hợp khi:
- bạn đã có đội kỹ thuật và trưởng nhóm, chỉ thiếu người hoặc thiếu một mảng kỹ năng cụ thể (ứng dụng di động, backend, DevOps…)
- dự án cần thêm người ngay mà tuyển dụng mất nhiều tháng
- khối lượng việc lên xuống theo mùa, không đủ để giữ thêm nhân sự cố định
Cần lưu ý: đây là mô hình bạn kiểm soát nhiều nhất, nên cũng là mô hình bạn chịu trách nhiệm nhiều nhất. Chất lượng kết quả phụ thuộc lớn vào cách đội của bạn giao việc, review mã và hướng dẫn người mới. Doanh nghiệp chưa có người kỹ thuật thì không nên bắt đầu bằng mô hình này.
So sánh nhanh
| Theo dự án | Dedicated team | Bổ sung nhân sự | |
|---|---|---|---|
| Ai quyết định ưu tiên | Đã chốt trong phạm vi | Bạn | Bạn |
| Ai quản lý đội hằng ngày | Bên nhận làm | Hai bên phối hợp | Đội của bạn |
| Thay đổi yêu cầu giữa chừng | Báo giá phát sinh | Linh hoạt | Linh hoạt |
| Chi phí | Chốt trước theo phạm vi | Theo tháng | Theo tháng |
| Cần người kỹ thuật bên bạn | Không bắt buộc | Nên có người đặt ưu tiên | Bắt buộc |
Dù chọn mô hình nào, đừng bỏ qua ba điều này
Mã nguồn nằm ở đâu. Tốt nhất là đội làm việc trực tiếp trên kho mã (repository) của bạn ngay từ ngày đầu. Nếu dùng kho của bên cung cấp, hợp đồng nên ghi rõ lịch bàn giao định kỳ. Mã nguồn chỉ giao vào ngày cuối cùng là rủi ro lớn nếu hai bên dừng hợp tác giữa chừng.
Bạn nhìn thấy tiến độ bằng cách nào. Báo cáo bằng chữ là chưa đủ. Hãy yêu cầu được xem phần mềm chạy thật sau mỗi chặng ngắn, thay vì chờ tới ngày bàn giao mới biết kết quả.
Thông tin dự án được bảo vệ ra sao. Ý tưởng sản phẩm, dữ liệu khách hàng, quy trình nội bộ — nên có thoả thuận bảo mật (NDA) trước khi trao đổi chi tiết.
Gợi ý chọn nhanh
- Chưa có người kỹ thuật, biết rõ cần làm gì → theo dự án.
- Sản phẩm dài hạn, yêu cầu thay đổi liên tục, có người đặt ưu tiên → dedicated team.
- Đã có đội và trưởng nhóm kỹ thuật, chỉ thiếu người → bổ sung nhân sự.
Nhiều doanh nghiệp đi lần lượt: bắt đầu theo dự án để có phiên bản đầu tiên, rồi chuyển sang dedicated team khi sản phẩm đã có người dùng và cần phát triển đều đặn.
Cách HD Web Services làm
Chúng tôi nhận cả ba mô hình. Theo dự án thì phạm vi, tiến độ và chi phí chốt từ đầu, chúng tôi quản lý và bàn giao kết quả; dedicated team và bổ sung nhân sự ký theo tháng. Đội làm theo sprint, demo cuối mỗi sprint, gửi báo cáo hằng tuần gồm việc đã xong, việc đang làm và rủi ro cần bạn quyết định. Mã nguồn nằm trên kho của bạn, hoặc được bàn giao định kỳ nếu dùng kho của chúng tôi, và thoả thuận bảo mật được ký trước khi trao đổi chi tiết dự án.
Xem thêm về dịch vụ thuê đội ngũ lập trình, hoặc kể cho chúng tôi nghe dự án bạn đang cần thêm người, để cùng chọn mô hình phù hợp ngay trong buổi trao đổi đầu tiên.